Astımda nefes eğitiminin yeri açıktır: ilacın yerine değil, yanında. Kontrol edici tedavi hekiminizin planladığı şekilde sürerken, solunum paterni üzerinde çalışmak günlük yaşamda fark yaratabilir.
Astımda hava yollarında dönemsel daralma ve aşırı duyarlılık vardır. Tedavinin merkezinde hekiminizin planladığı ilaç tedavisi bulunur. Ancak astımla yaşayan birçok kişide buna eşlik eden bir başka tablo daha görülür: hızlı, yüzeysel ve göğüs üst bölgesinden alınan bir solunum paterni ile nefes darlığı beklentisinin yarattığı gerginlik.
Bu paternin kendisi astımın nedeni değildir; ancak nefes darlığı algısını artırabilir ve kişinin efordan kaçınmasına yol açabilir. Nefes eğitiminin hedefi, bu ikinci katmanı ele almak ve kişinin kendi nefesiyle ilişkisini yeniden düzenlemektir.
Nefes eğitimi neyi hedefler?
- Solunum hızının ve derinliğinin düzenlenmesi; gereksiz hiperventilasyonun azaltılması
- Burundan nefes alma alışkanlığının desteklenmesi — burun, havayı ısıtır, nemlendirir ve filtreler
- Boyun ve omuz çevresindeki yardımcı kasların gereksiz yere devrede kalmasının azaltılması
- Nefes darlığı ile panik hissi arasındaki döngünün tanınması ve yönetilmesi
- Efor toleransının kademeli olarak desteklenmesi
- Göğüs kafesi hareketliliğinin ve postürün gözden geçirilmesi
Efor astımı olan kişilerde yaklaşım
Egzersizle tetiklenen bronkokonstriksiyon yaşayan kişilerde amaç, sporu tümüyle bırakmak değil, nasıl yapıldığını yeniden düzenlemektir:
- Yeterince uzun ve kademeli bir ısınma dönemi
- Soğuk ve kuru havada dışarıda yüksek şiddetli egzersizden kaçınma; gerektiğinde ağzı örtme
- Aralıklı (interval) yapıdaki çalışmaların sürekli yüksek şiddetli çalışmaya tercih edilmesi
- Egzersiz sonrası kademeli soğuma
- Hekiminizin önerdiği koruyucu ilaç kullanım zamanlamasına uyulması
Bu düzenlemeler hekiminizin tedavi planıyla birlikte değerlendirilir; ilaç zamanlaması yalnızca hekiminizin belirlediği şekilde uygulanır.
Tetikleyicilerin gözden geçirilmesi
Değerlendirme sırasında, günlük yaşamdaki tetikleyiciler de konuşulur: ev tozu, evcil hayvan, polen, sigara dumanı, güçlü kokular, temizlik ürünleri, soğuk hava, üst solunum yolu enfeksiyonları ve stres. Bunların tümünden kaçınmak çoğu zaman mümkün değildir; ancak hangilerinin sizde belirgin olduğunu fark etmek ve maruziyeti azaltacak pratik düzenlemeler yapmak mümkündür.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişiye özel öneri yerine geçmez. Fizyoterapist tanı koymaz; değerlendirme yapar ve hekim yönlendirmesi çerçevesinde program planlar. Hangi tekniklerin size uygun olduğu, yüz yüze bir solunum değerlendirmesiyle belirlenir. Uygulamalara başlamadan önce hekiminize ve fizyoterapistinize danışınız.
Ani başlayan ya da giderek şiddetlenen nefes darlığı, göğüs ağrısı, dudak ve tırnaklarda morarma veya bilinç bulanıklığı acil bir durumun belirtisi olabilir. Böyle bir durumda egzersiz denemeyin; vakit kaybetmeden 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
Sık Sorulan Sorular
Hayır. İlaç dozunun azaltılması ya da bırakılması yalnızca hekiminizin kararıyla, hekiminizin izlemi altında olur. Nefes eğitimi bu kararın gerekçesi olarak kullanılmaz.
Hekiminizin size verdiği kurtarıcı ilaç kullanım planı önceliklidir; bu plan neyi ne zaman yapacağınızı belirtir. Nefes teknikleri bu planın yerine geçmez. Belirtiler kurtarıcı ilaca yanıt vermiyorsa, hızla artıyorsa veya konuşmakta zorlanıyorsanız vakit kaybetmeden acil yardım alın.
Çocuklarda nefes eğitimi, yaşa uygun ve oyunla bütünleşik biçimde planlanır. Ancak çocuklarda program mutlaka takip eden hekimin değerlendirmesi ve yönlendirmesi çerçevesinde yürütülür.