Nörolojik hastalıklarda solunum çoğu zaman akla en son gelen başlıktır. Oysa solunum kas gücü ve öksürüğün etkinliği, yaşam kalitesini doğrudan belirleyen unsurlar arasındadır.
Nörolojik hastalıklarda solunum sorunu genellikle akciğerin kendisinden değil, onu çalıştıran kaslardan kaynaklanır. Diyafram, kaburgalar arası kaslar ve karın kasları zayıfladığında iki temel işlev etkilenir: yeterli derinlikte nefes alabilmek ve etkili biçimde öksürebilmek.
Bu ikisinden özellikle öksürük kritiktir. Öksürük gücü azaldığında salgılar hava yollarında birikir; bu da tekrarlayan akciğer enfeksiyonlarının önünü açabilir. Bu nedenle nörolojik tanısı olan kişilerde solunum rehabilitasyonunun merkezinde çoğu zaman öksürük desteği yer alır.
Hangi tanılarda gündeme gelir?
- ALS (Amiyotrofik Lateral Skleroz) ve diğer motor nöron hastalıkları
- Duchenne ve diğer musküler distrofiler
- Spinal musküler atrofi (SMA)
- Multipl skleroz (MS)
- Parkinson hastalığı
- İnme sonrası dönem
- Omurilik yaralanmaları
- Myastenia gravis ve Guillain-Barré sendromu sonrası dönem
- Serebral palsi
Düzenli izlem neden önemli?
Bu grupta tek seferlik değerlendirme yeterli değildir; tabloların bir kısmı ilerleyici seyreder ve program buna göre güncellenmelidir. İzlemde şunlara bakılır:
- Solunum kas kuvveti ölçümleri
- Öksürük etkinliğinin değerlendirilmesi
- Yutma güvenliğiyle ilgili gözlemler ve gerektiğinde ilgili uzmana yönlendirme
- Uykuda solunumla ilgili belirtiler (sabah baş ağrısı, gün içi aşırı uykululuk, gece sık uyanma)
- Sırtüstü ve oturur pozisyonda solunum farkı
- Göğüs kafesi hareketliliği ve postür
Ailenin ve bakım verenin rolü
Bu grupta programın sürdürülebilirliği doğrudan ailenin yetkinliğine bağlıdır. Bakım veren eğitimi programın ayrılmaz parçasıdır: öksürük desteği teknikleri, pozisyonlama, cihaz kullanımı ve hangi belirtide hekime, hangisinde acile başvurulacağı uygulamalı olarak gösterilir.
Uygulamaların bakım verenin kendi beline ve omuzlarına zarar vermeyecek şekilde öğretilmesi de önemlidir. Sürdürülemeyen bir plan, iyi bir plan değildir.
Bu grupta gündeme gelen tedaviler
Nörolojik Hastalıklarda Solunum Rehabilitasyonu
Ayrıntılı bilgiNoninvaziv Mekanik Ventilasyon
Ayrıntılı bilgiEvde Solunum Bakımı
Ayrıntılı bilgiHava Yolu Temizleme Teknikleri
Ayrıntılı bilgiBu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişiye özel öneri yerine geçmez. Fizyoterapist tanı koymaz; değerlendirme yapar ve hekim yönlendirmesi çerçevesinde program planlar. Hangi tekniklerin size uygun olduğu, yüz yüze bir solunum değerlendirmesiyle belirlenir. Uygulamalara başlamadan önce hekiminize ve fizyoterapistinize danışınız.
Ani başlayan ya da giderek şiddetlenen nefes darlığı, göğüs ağrısı, dudak ve tırnaklarda morarma veya bilinç bulanıklığı acil bir durumun belirtisi olabilir. Böyle bir durumda egzersiz denemeyin; vakit kaybetmeden 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
Sık Sorulan Sorular
Hayır. Solunum rehabilitasyonu altta yatan nörolojik hastalığı durdurmaz veya geri çevirmez. Amaç; mevcut solunum kapasitesinin ve öksürük etkinliğinin desteklenmesi, sekresyon yönetiminin kolaylaşması ve yaşam kalitesine katkı sağlanmasıdır.
İzlem sıklığı hastalığın tipine ve seyrine göre belirlenir. İlerleyici tablolarda daha sık, stabil seyreden durumlarda daha seyrek izlem uygun olabilir. Bu plan takip eden nöroloji ve göğüs hastalıkları hekimleriyle eşgüdüm içinde yapılır.
Evet, bu grupta bakım veren eğitimi programın merkezindedir. Eğitim, mümkün olduğunda kişinin kendi ev ortamında ve kullanılan gerçek ekipmanla verilir.