Ameliyattan çıktınız, ağrınız var ve size sürekli “derin nefes alın, öksürün” deniyor. Bu ısrarın somut bir gerekçesi var.
Ameliyat sonrası dönemde sağlık ekibinin en ısrarcı olduğu konulardan biri solunum çalışmalarıdır. Bu ısrar, hastaya çoğu zaman gereksiz bir zorlama gibi gelir — özellikle ağrı varken. Oysa arkasında net bir gerekçe vardır.
Neden nefes yüzeyselleşiyor?
Üç etken bir araya gelir: ağrı nedeniyle derin nefes almaktan kaçınma, anestezinin solunum üzerindeki geçici etkileri ve hareketsizlik.
Yüzeysel nefeste akciğerin özellikle alt ve arka bölümleri yeterince havalanmaz. Bu bölgelerdeki küçük hava keseleri kapanabilir ve salgılar birikebilir. Solunum çalışmalarının amacı bu tabloyu azaltmaya yönelik çalışmaktır.
“Öksürürsem dikişlerim açılır mı?”
Bu, en sık duyduğum kaygıdır ve tamamen anlaşılırdır. Tam da bu nedenle destekli öksürük tekniği vardır.
Yöntem basittir: öksürmeden hemen önce yara hattının üzerine katlanmış bir yastık ya da ellerinizi koyup hafifçe bastırırsınız. Bu, hem ağrıyı azaltır hem de bölgeyi destekler. Sonra derin bir nefes alır ve öksürürsünüz.
Tekniğin doğru uygulanabilmesi için gösterilmesi ve birlikte prova edilmesi gerekir. Bu yüzden mümkünse ameliyattan önce öğrenilmesi çok daha kolaydır.
Erken hareketlenmenin gücü
Yatakta geçen her gün kas kütlesinde ve kondisyonda kayıp demektir; bu kayıp özellikle ileri yaşta daha hızlı gelişir.
Erken hareketlenme, akciğerin havalanmasını desteklemesi bakımından tek başına birçok nefes egzersizinden daha etkili olabilir. Yatak kenarına oturmak ve birkaç adım atmak bile başlangıç için anlamlıdır. Elbette bu, cerrahınızın izin verdiği sınırlar içinde yapılır.
Ağrı yönetimi de programın parçası
Kontrolsüz ağrı, solunum çalışmalarını doğrudan engeller. Egzersizleri ağrı kesicinin etkisinin en iyi olduğu zaman aralığına yerleştirmek genellikle işe yarar.
Ağrınız kontrol altına alınamıyorsa bunu mutlaka sağlık ekibinize bildirin. “Dayanmaya çalışmak” burada işe yaramaz; ağrı kontrolü, iyileşmenin parçasıdır.
Ne zaman haber vermeli?
Aşağıdaki durumlarda egzersize devam etmeyin ve sağlık ekibinize haber verin: yeni başlayan veya belirgin artan nefes darlığı, göğüs ağrısı, çarpıntı, baş dönmesi, yara yerinde artan ağrı-kızarıklık-akıntı, ateş yükselmesi, bacakta tek taraflı şişlik ve ağrı, öksürükle kan gelmesi.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişiye özel öneri yerine geçmez. Fizyoterapist tanı koymaz; değerlendirme yapar ve hekim yönlendirmesi çerçevesinde program planlar. Hangi tekniklerin size uygun olduğu, yüz yüze bir solunum değerlendirmesiyle belirlenir. Uygulamalara başlamadan önce hekiminize ve fizyoterapistinize danışınız.
Ani başlayan ya da giderek şiddetlenen nefes darlığı, göğüs ağrısı, dudak ve tırnaklarda morarma veya bilinç bulanıklığı acil bir durumun belirtisi olabilir. Böyle bir durumda egzersiz denemeyin; vakit kaybetmeden 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
Bu konu hakkında ayrıntılı bilgi:
Ameliyat Sonrası Solunum Fizyoterapisi