Astımda nefes eğitiminin yeri nettir: ilacın yerine değil, yanında.
Bu cümleyle başlamak zorundayım, çünkü en sık karşılaştığım yanlış anlama budur. Nefes egzersizi yapmak, kontrol edici astım ilacınızı azaltmanın ya da bırakmanın gerekçesi olamaz. İlaç düzenlemesi yalnızca hekiminizin kararıyla yapılır.
Bunu netleştirdikten sonra, nefes eğitiminin ne yapabileceğine bakalım.
Astıma eşlik eden ikinci katman
Astımda hava yollarında dönemsel daralma ve aşırı duyarlılık vardır. Bu, ilaç tedavisinin hedefidir.
Ancak astımla yaşayan birçok kişide buna eşlik eden başka bir tablo daha görülür: hızlı, yüzeysel ve göğüs üst bölgesinden alınan bir solunum paterni ile “yine nefesim daralacak” beklentisinin yarattığı gerginlik.
Bu patern astımın nedeni değildir. Ama nefes darlığı algısını artırabilir ve kişinin efordan kaçınmasına yol açabilir. Nefes eğitiminin hedefi bu ikinci katmandır.
Nefes eğitimi neyi hedefler?
- Solunum hızının ve derinliğinin düzenlenmesi
- Burundan nefes alma alışkanlığının desteklenmesi — burun havayı ısıtır, nemlendirir, filtreler
- Boyun ve omuz çevresindeki yardımcı kasların gereksiz aktivitesinin azaltılması
- Nefes darlığı ile panik hissi arasındaki döngünün tanınması
- Efor toleransının kademeli desteklenmesi
- Göğüs kafesi hareketliliğinin ve postürün gözden geçirilmesi
Efor astımı: sporu bırakmak değil, düzenlemek
Egzersizle tetiklenen bronkokonstriksiyon yaşayan kişilerde amaç sporu bırakmak değil, nasıl yapıldığını yeniden düzenlemektir:
- Yeterince uzun ve kademeli bir ısınma
- Soğuk ve kuru havada dışarıda yüksek şiddetli egzersizden kaçınma; gerektiğinde ağzı örtme
- Aralıklı (interval) çalışmaların sürekli yüksek şiddetli çalışmaya tercih edilmesi
- Egzersiz sonrası kademeli soğuma
- Hekiminizin önerdiği koruyucu ilaç kullanım zamanlamasına uyulması
Nefes darlığı olduğunda
Hekiminizin size verdiği kurtarıcı ilaç kullanım planı önceliklidir. Nefes teknikleri bu planın yerine geçmez.
Belirtiler kurtarıcı ilaca yanıt vermiyorsa, hızla artıyorsa veya konuşmakta zorlanıyorsanız vakit kaybetmeden acil yardım alın. Bu ayrımı önceden konuşup netleştirmek, programın parçasıdır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişiye özel öneri yerine geçmez. Fizyoterapist tanı koymaz; değerlendirme yapar ve hekim yönlendirmesi çerçevesinde program planlar. Hangi tekniklerin size uygun olduğu, yüz yüze bir solunum değerlendirmesiyle belirlenir. Uygulamalara başlamadan önce hekiminize ve fizyoterapistinize danışınız.
Ani başlayan ya da giderek şiddetlenen nefes darlığı, göğüs ağrısı, dudak ve tırnaklarda morarma veya bilinç bulanıklığı acil bir durumun belirtisi olabilir. Böyle bir durumda egzersiz denemeyin; vakit kaybetmeden 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
Bu konu hakkında ayrıntılı bilgi:
Astımda Nefes Eğitimi