Bebek ve çocuklar küçük yetişkinler değildir. Teknikler doğrudan uyarlanmaz; yeniden kurgulanır.
Çocuklarda solunum sistemi yetişkinden yapısal olarak farklıdır: hava yolları daha dar, solunum kasları daha zayıf, göğüs kafesi daha esnektir. Bu farklar, uygulanacak tekniklerin de farklı olmasını gerektirir.
Ama asıl fark başka bir yerde: bir yetişkine “derin nefes al ve üç saniye tut” diyebilirsiniz. İki yaşındaki bir çocuğa bunu söylemenin karşılığı yoktur.
Bebeklerde (0–2 yaş)
Bu yaş grubunda çalışma; pozisyonlama, nazik teknikler ve bebeğin kendi solunum ritmiyle uyum üzerinden yürütülür. Bebekten aktif katılım beklenmez.
Zamanlama önemlidir: uygulamalar beslenme saatlerine göre planlanır, beslenmenin hemen ardından yapılmaz. Uygun bekleme süresi çocuğun yaşına ve beslenme düzenine göre belirlenir.
Oyun çağında (2–6 yaş)
Bu yaşta en etkili araç oyundur. Aslında birçok çocuk oyunu, farkında olmadan birer solunum egzersizidir:
- Balon şişirmek
- Pipetle su bardağında kabarcık çıkarmak
- Rüzgâr gülü döndürmek
- Köpük üflemek
- Islık çalmak
- Mum üfleme oyunları
- Pinpon topunu masada üfleyerek yürütmek
Bunlar çocuğa “egzersiz” olarak sunulmaz. Sürenin kısa ve keyifli tutulması, direnci belirgin biçimde azaltır. Hangi oyunun hangi çocukta ve hangi sıklıkta uygun olduğu ise değerlendirmeyle belirlenir.
Okul çağında (6 yaş ve üzeri)
Bu yaşta çocuk tekniği anlayabilir. ACBT'nin uyarlanmış biçimleri, huffing ve uygun görülen cihazlar kullanılabilir.
Deneyimime göre bu yaş grubunda en çok işe yarayan şey, çocuğa neden yaptığını anlatmaktır. “Ciğerlerinin içindeki yolları temizliyoruz, böylece hava daha rahat gidip gelecek” gibi basit bir açıklama, uyumu belirgin biçimde artırır.
Hangi durumlarda gündeme gelir?
- Kistik fibrozis
- Bronşektazi ve primer siliyer diskinezi
- Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları
- Bronşiolit sonrası dönem
- Nöromusküler hastalıklar (SMA, musküler distrofiler, serebral palsi)
- Prematüre doğum sonrası kronik akciğer sorunları
- Cerrahi öncesi ve sonrası dönem
Çocuklarda program mutlaka takip eden hekimin değerlendirmesi ve yönlendirmesi çerçevesinde yürütülür.
Ailenin rolü belirleyicidir
Program klinikte değil, esas olarak evde sürdürülür. Bu nedenle ailenin teknikte yetkinleşmesi gerekir. Aile eğitiminde; tekniğin uygulamalı öğretilmesi, günün hangi saatlerinde uygulanacağı, beslenme ile zamanlama, çocuk direnç gösterdiğinde ne yapılacağı ve hangi belirtilerde hekime başvurulacağı ele alınır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişiye özel öneri yerine geçmez. Fizyoterapist tanı koymaz; değerlendirme yapar ve hekim yönlendirmesi çerçevesinde program planlar. Hangi tekniklerin size uygun olduğu, yüz yüze bir solunum değerlendirmesiyle belirlenir. Uygulamalara başlamadan önce hekiminize ve fizyoterapistinize danışınız.
Ani başlayan ya da giderek şiddetlenen nefes darlığı, göğüs ağrısı, dudak ve tırnaklarda morarma veya bilinç bulanıklığı acil bir durumun belirtisi olabilir. Böyle bir durumda egzersiz denemeyin; vakit kaybetmeden 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
Bu konu hakkında ayrıntılı bilgi:
Bebek ve Çocuklarda Solunum Fizyoterapisi