“Nefesini Tut, Sınırını Zorla”: Sosyal Medyadaki Nefes Tutma Akımlarının Söylemediği Kısım

Nefes çalışması sizi sakinleştirmeli, sınırınızı test etmemeli.

Kısa videolarda sık karşılaştığım bir kalıp var: “Benimle nefesini tut, bakalım kaç saniye dayanacaksın.” Kimi enerji vaat ediyor, kimi odaklanma, kimi bir akciğer testi. Yorumlarda herkes kendi süresini yazıyor.

Bu yazıda bu akımları küçümsemeden ama videoların çoğunlukla söylemediği kısmı da atlamadan konuşmak istiyorum. Tekniği adım adım anlatmayacağım; amacım neden dikkat gerektiğini göstermek.

Akımların ortak kalıbı

Bu videoların çoğunda aynı sıra izlenir: arka arkaya hızlı ve derin nefesler, ardından mümkün olduğunca uzun süre nefes tutma, sonra yeniden başa dönme. Kimi bunu her sabah yapılacak bir rutin olarak, kimi arkadaşlar arasında bir yarışma olarak sunar.

Videonun söylemediği kısım: uyarı neden gecikir?

Nefes tutarken bizi “artık nefes al” diye zorlayan şey büyük ölçüde kanda biriken karbondioksittir. Önceden yapılan hızlı ve derin nefesler karbondioksiti düşürür; bu yüzden nefes tutarken o uyarı her zamankinden geç gelir. Kişi kendini iyi hissettiği için tutmayı sürdürür.

Oysa bu sırada vücudun oksijeni azalmaya devam eder ve uyarı gelmeden bilinç kaybı yaşanabilir. Tehlikeyi büyüten şey de budur: Bayılmadan önce çoğu zaman belirgin bir işaret olmayabilir.

Nerede asla denenmemeli?

• Suda: havuzda, denizde, küvette. Suda yaşanan kısa bir bilinç kaybı bile boğulmaya yol açabilir; iyi yüzücüler de bu riskin dışında değildir.
• Araç kullanırken ya da bir makinenin başındayken
• Yüksekte, merdivende ya da ayaktayken
• Tek başınayken

Astımı, kronik akciğer hastalığı, kalp hastalığı, tansiyon sorunu ya da epilepsisi olanlar ve gebeler için bu tür protokoller uygun değildir. Bu gruplardaysanız ve bir nefes uygulamasını merak ediyorsanız önce hekiminizle konuşun.

Nefes tutma süresi bir sağlık testi değil

Sosyal medyada “Şu kadar saniye tutabiliyorsan akciğerin sağlıklı” türünden iddialar da dolaşıyor. Nefes tutma süresi heyecana, o anki nefes düzenine, alışkanlığa ve önceden yapılan nefeslere göre değişir. Uzun süre tutabilmek akciğerin sağlıklı olduğunu göstermez; tutamamak da hasta olduğunuz anlamına gelmez.

Nefesinizle ilgili bir endişeniz varsa yol, değerlendirmeden geçer. Akıllı saat ölçümleri için de benzer bir ayrımı ayrı bir yazıda anlatmıştım.

Gençleriniz bu videoları izliyorsa

Bu akımlar en çok gençler arasında yayılıyor. Bayılmayı ya da baş dönmesini amaçlayan hiçbir “oyun” zararsız değildir. Çocuğunuz böyle bir akımdan söz ediyorsa yasaklayarak değil, nedenini anlatarak konuşun. Tehlikenin, kişinin kendini iyi hissettiği anda gelebileceğini bilmek çoğu zaman yasaktan daha koruyucudur.

Solunum fizyoterapisinde nefes tutma

Nefes tutma solunum fizyoterapisinde de kullanılır: örneğin inhaler kullanımında ilacın yerleşmesi için kısa bir bekleme ya da bazı hava yolu temizleme çalışmalarında. Ama bu uygulamalar ölçülü, oturarak, kişiye göre ayarlanmış ve bir hedefe bağlıdır; yarışma mantığıyla yapılmaz.

Solunum fizyoterapisi çerçevesinde kişiyi değerlendirir, hekim yönlendirmesiyle gelen kişilerin takibini yaparım. Nefes egzersizlerini hekiminize ve fizyoterapistinize danışarak uygulayın.

Beklemeden başvurmanız gereken durumlar

Bir nefes uygulaması sırasında ya da sonrasında bilinç kaybı, nöbet, göğüs ağrısı ya da geçmeyen nefes darlığı olursa 112’yi arayın. Suda bilinç kaybı yaşayan biri sudan çıkarıldıktan sonra kendini iyi hissetse bile hekim tarafından değerlendirilmelidir.