Kolunuzu dirence karşı çalıştırdığınızda güçlenir. Peki ya nefes alma kaslarınız?
Diyafram bir kastır ve diğer iskelet kasları gibi davranır. Uygun bir uyarı aldığında yanıt verebilir; kullanılmadığında ya da yeterince zorlanmadığında zayıflayabilir.
Bu basit gerçek, klinikte sık gözden kaçar. Kol ve bacak kaslarını güçlendirmek için spor salonuna giden bir kişi, solunum kaslarının da çalıştırılabileceğini genellikle hiç düşünmemiştir.
Solunum kasları ne zaman zayıflar?
- Kronik akciğer hastalıkları (özellikle diyaframın düzleştiği durumlarda)
- Uzun süreli hareketsizlik ve yatak istirahati
- Yoğun bakım yatışı, özellikle mekanik ventilasyon sonrası
- Nörolojik ve kas hastalıkları
- Kalp yetersizliği
- Yaşlanma
- Uzun süreli hareketsiz masa başı çalışma ve bozuk postür
Kuvvet azaldığında aynı iş için daha fazla çaba gerekir. Bu çaba da nefes darlığı hissi olarak yaşanır.
IMT nedir?
Inspiratory Muscle Training (IMT), elde tutulan küçük bir cihaza karşı nefes alarak solunum kaslarını çalıştırma yöntemidir. Cihaz, nefes alışa ayarlanabilir bir direnç uygular. Kas dirence karşı çalışır — mantık, kol kaslarının ağırlığa karşı çalışmasıyla aynıdır.
Neden önce ölçüm yapılmalı?
Bu, yöntemin en kritik ve en çok atlanan yanıdır.
Direnç çok düşük ayarlanırsa çalışma bir uyarı oluşturmaz; boşa zaman harcanır. Çok yüksek ayarlanırsa kişi tekniği bozarak boyun ve omuz kaslarıyla telafi etmeye başlar — hem yorulur hem de yanlış bir patern pekişir.
Bu yüzden başlamadan önce solunum kas kuvveti ölçülür ve direnç bu değere göre belirlenir. Ölçüm program boyunca belirli aralıklarla tekrarlanır; değerler değiştikçe direnç yeniden ayarlanır. Ölçüm yoksa ilerlemeyi izlemenin de yolu yoktur.
Doğru uygulama
- Dik oturun; sırt desteklenmiş, omuzlar gevşek
- Burun klipsi kullanın, ağızlığı dudaklarınızla tam kavrayın
- Nefesi yavaş ve derin alın — ani, sert çekiş etkili değildir
- Omuzlarınızın yükselmemesine dikkat edin
- Nefes verişi serbest bırakın
- Baş dönmesi ya da belirgin yorgunlukta ara verin
- Cihazı düzenli temizleyin ve yalnızca kendiniz kullanın
Kimlerde uygun olmayabilir?
Yakın zamanda pnömotoraks geçirmiş olmak, kontrolsüz astım, kulak zarı sorunları ve bazı akut tablolar IMT için uygun olmayabilir. Cihaz piyasada kolayca bulunabiliyor olsa da, uygunluk kararının ve direnç ayarının değerlendirme sonrasında verilmesi önerilir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişiye özel öneri yerine geçmez. Fizyoterapist tanı koymaz; değerlendirme yapar ve hekim yönlendirmesi çerçevesinde program planlar. Hangi tekniklerin size uygun olduğu, yüz yüze bir solunum değerlendirmesiyle belirlenir. Uygulamalara başlamadan önce hekiminize ve fizyoterapistinize danışınız.
Bu konu hakkında ayrıntılı bilgi:
Solunum Kası Eğitimi (IMT)