Her seferinde iyileşmek yetmez; neden tekrarladığını sormak gerekir.
Bir yıl içinde birden fazla kez bronşit ya da zatürre geçirmek, “bağışıklığım düşük” diye geçiştirilmemesi gereken bir durumdur. Tekrarlayan akciğer enfeksiyonlarının arkasında balgamın hava yollarında birikmesi, yutma güçlüğü, öksürme gücünün azalması ya da altta yatan bir akciğer hastalığı gibi nedenler olabilir. Bu nedenler hekim tarafından araştırılır. Balgamın düzenli temizlenmesi gereken durumlarda hava yolu temizleme teknikleri, hekim yönlendirmesiyle takip planının parçası olabilir.
“Her kış en az iki kez bronşit oluyorum.” “Geçen yıl iki kez zatürre geçirdim.” “Öksürüğüm bir türlü tam geçmiyor, sonra yeniden alevleniyor.” Bu cümleleri kuran kişilerin çoğu, her enfeksiyonu ayrı bir olay gibi yaşar: tedavi olur, iyileşir ve bir sonrakine kadar unutur.
Oysa enfeksiyonlar tekrarlıyorsa, asıl önemli soru her birinin nasıl geçtiği değil, neden tekrar ettiğidir.
Neden tekrarlayabilir?
Tekrarlayan akciğer enfeksiyonlarının farklı nedenleri olabilir. Bunları araştırmak ve ayırt etmek hekimin işidir; ama bilmek, doğru soruları sormanızı kolaylaştırır:
- Balgamın birikmesi: Hava yollarında temizlenemeyen salgı, mikropların tutunması için uygun bir ortam oluşturabilir.
- Öksürme gücünün azalması: Nörolojik hastalıklar, uzun yatış ya da kas zayıflığı öksürüğü etkisiz hâle getirebilir.
- Yutma güçlüğü: Yemek ya da sıvının hava yoluna kaçması, özellikle yaşlılarda tekrarlayan enfeksiyonların gözden kaçan nedenlerinden biridir.
- Altta yatan bir akciğer hastalığı: Henüz tanı konmamış ya da kontrol altında olmayan kronik bir hastalık.
- Sigara ve duman maruziyeti, hava yollarının kendini temizleme kapasitesini olumsuz etkiler.
Hekiminizle konuşmanız gerekenler
Muayeneye giderken şu bilgileri derleyin:
- Son bir iki yılda kaç kez ve hangi aylarda enfeksiyon geçirdiğiniz
- Enfeksiyonlar arasında öksürüğün ve balgamın tamamen geçip geçmediği
- Balgamın her gün olup olmadığı, sabahları artıp artmadığı
- Yemek yerken ya da su içerken öksürüp öksürmediğiniz, sesinizde değişiklik
- Sigara, duman ya da işyeri maruziyetleri
- Kullandığınız ilaçlar ve geçmişteki raporlarınız
Aşı durumunuzu da hekiminizle konuşun; hangi aşıların size uygun olduğuna hekiminiz karar verir.
Balgam temizliği neden önemli?
Balgamın her gün olduğu durumlarda, salgının yalnızca enfeksiyon dönemlerinde değil, düzenli olarak temizlenmesi gerekebilir. Hava yolu temizleme teknikleri, salgının küçük hava yollarından büyüklere taşınmasına ve daha az yorucu biçimde atılmasına yardımcı olmayı amaçlar. Hangi tekniğin, ne sıklıkta ve hangi pozisyonda uygulanacağı kişiye göre belirlenir. Balgam çıkaramamanın neden sorun olduğunu ve öksürme gücü azaldığında neler yapılabileceğini ayrı yazılarda anlatmıştım.
Enfeksiyon geçince iş bitmiyor
Her akciğer enfeksiyonu bir miktar kondisyon kaybı bırakabilir. Tekrarlayan enfeksiyonlarda bu kayıplar üst üste biner. Enfeksiyon sonrasında kademeli olarak harekete dönmek ve günlük kapasiteyi yeniden kazanmak, bir sonraki dönemi daha güçlü karşılamanın parçasıdır. Enfeksiyon sonrası süren nefes darlığı yazısı bu konuyu ele alıyor.
Beklemeden başvurmanız gereken durumlar
Yüksek ateşle birlikte nefes darlığı, göğüs ağrısı, öksürükle kan gelmesi, dudaklarda morarma, bilinç bulanıklığı ya da yaşlı bir yakınınızda ani halsizlik ve konfüzyon varsa 112’yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.
Solunum fizyoterapisinin yeri
Solunum fizyoterapisi çerçevesinde kişiyi değerlendirir, hekim yönlendirmesiyle gelen kişilerin takibini yaparım. Değerlendirmede öksürük gücü, salgının miktarı ve temizlenme kolaylığı, nefes paterni ve günlük kapasite incelenir. Hava yolu temizleme programı kişinin günlük hayatına yerleşecek biçimde planlanır. Egzersizleri hekiminize ve fizyoterapistinize danışarak uygulayın.
Sık Sorulan Sorular
Balgamın hava yollarında birikmesi, öksürme gücünün azalması, yutma güçlüğü, sigara ve duman maruziyeti ya da altta yatan bir akciğer hastalığı gibi farklı nedenleri olabilir. Nedeni hekim araştırır; enfeksiyonların sıklığını ve aralarındaki dönemi not etmek bu süreçte yardımcı olur.
Tekrarlayan zatürre, “bağışıklığım düşük” diye geçiştirilmemesi gereken bir durumdur. Nedeninin araştırılması için hekiminize başvurun.
Hiçbir yöntemin enfeksiyonu kesin olarak önlediği söylenemez. Ancak balgamın her gün olduğu durumlarda düzenli hava yolu temizliği, hekim yönlendirmesiyle takip planının bir parçası olabilir.
Yemek ya da su içerken öksürme, seste değişiklik ve öksürme gücünün azalması gibi işaretler yutma güçlüğüne bağlı olabilir. Bu belirtileri hekime mutlaka söyleyin. Ani halsizlik ve konfüzyon varsa 112'yi arayın.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişiye özel öneri yerine geçmez. Solunum fizyoterapisinde çalışma, hekim değerlendirmesi ve yönlendirmesi çerçevesinde yürütülür. Hangi tekniklerin size uygun olduğu, yüz yüze bir solunum değerlendirmesiyle belirlenir. Uygulamalara başlamadan önce hekiminize ve fizyoterapistinize danışınız.
Ani başlayan ya da giderek şiddetlenen nefes darlığı, göğüs ağrısı, dudak ve tırnaklarda morarma veya bilinç bulanıklığı acil bir durumun belirtisi olabilir. Böyle bir durumda egzersiz denemeyin; vakit kaybetmeden 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
Bu konu hakkında ayrıntılı bilgi:
Hava Yolu Temizleme Teknikleri