Ameliyattan Önce Nefes Egzersizi: Neden Bu Kadar Önemli?

Ameliyat tarihiniz belli mi? O zaman bugün başlaması gereken bir hazırlık var.

Ameliyat öncesi nefes egzersizi bir formalite değildir; bir hazırlık dönemidir. Neden gerekli olduğunu anlamak için ameliyat sonrası dönemde ne olduğuna bakmak gerekir.

Ameliyattan sonra nefese ne oluyor?

Ameliyat sonrasında üç etken bir araya gelir:

• Ağrı: Derin nefes almak ve öksürmek acı verir; kişi doğal olarak kaçınır.
• Anestezinin etkisi: Solunum geçici olarak yüzeyselleşebilir.
• Hareketsizlik: Yatakta geçen saatler akciğerin havalanmasını azaltır.

Bu üçlünün sonucu yüzeysel bir solunumdur. Yüzeysel nefeste akciğerin özellikle alt ve arka bölümleri yeterince havalanmaz; bu bölgelerde küçük hava keseleri kapanabilir ve salgılar birikebilir. Ameliyat öncesi hazırlığın amacı, bu tabloyu azaltmaya yönelik çalışmaktır.

Neden önceden öğrenmek gerekiyor?

Ameliyattan sonra size “derin nefes alın, öksürün, cihazı kullanın” denecek. Ama o an ağrınız var, ilaçların etkisiyle uykulusunuz ve yeni bir teknik öğrenmek için en uygun durumda değilsiniz.

Aynı teknik ameliyattan önce, sakin ve ağrısız bir ortamda öğrenildiğinde sonrasında yalnızca hatırlamanız yeterli olur. Bence hazırlığın en kritik yanı budur.

Önceden öğrenilmesi gerekenler: teşvikli spirometre kullanımı, yara hattını destekleyerek öksürme, yatakta güvenli dönme ve oturma, erken hareketlenme planı.

Triflo (teşvikli spirometre) nasıl kullanılır?

En sık yapılan hata hızlı ve sert çekmektir. Toplar hızlıca yukarı fırlar, kişi de doğru yaptığını düşünür. Oysa hedef bu değildir.

• Dik oturun; mümkünse yatakta değil, yatak kenarında ya da sandalyede.
• Ağızlığı dudaklarınızla tam kavrayın, kaçak olmasın.
• Nefesi yavaş ve uzun çekin. Toplar yavaşça yükselmeli ve mümkün olduğunca uzun süre yukarıda kalmalı.
• Uygun görülürse tepede kısa bir süre bekleyin.
• Ağızlığı çıkarıp normal nefes verin.
• Tekrarlar arasında birkaç normal nefes alarak dinlenin.

Kaç tekrar ve günde kaç kez uygulanacağı kişiye göre belirlenir; standart bir sayı vermek doğru olmaz.

Hangi ameliyatlarda daha önemli?

Solunum komplikasyonu riski taşıyan cerrahilerde hazırlık daha çok gündeme gelir: kalp cerrahisi, akciğer cerrahisi, üst batın cerrahisi (mide, karaciğer, safra, pankreas), bariatrik cerrahi ve uzun süreli hareketsizlik gerektiren büyük ortopedik ameliyatlar.

Sigara kullanan, KOAH gibi bilinen bir akciğer hastalığı olan, ileri yaştaki ve hareket kapasitesi kısıtlı kişilerde hazırlığın önemi artar. Program içeriği ve süresi ameliyat tarihinize ve cerrahınızın yönlendirmesine göre planlanır.